Hans van der Kuyl

Henri Jacobus Adriaan ‘Hans’ van der Kuyl: Nederlands militiar.
Geboren op 6 september 1914 te Padang Pandjang/Sumatra(voormalig Nederlands-Indié). Hij was de zoon van een KNIL officier en kwam uit een streng protestante familie. De moeder van Hans kwam ook uit een familie van militaire officieren. Nadat de vader van Hans zich weer in Nederland gevestigd had, werkte hij van 1930 tot 1933 als hoofdambtenaar voor de gemeente Amsterdam, waarna hij plotseling kwam te overlijden. Hans studeerde rechten aan de Universiteit van Amsterdam, maar heeft zijn studie niet geheel afgemaakt. Hij volgde in het voetspoor van zijn vader en werd beroepsofficier in het Nederlandse leger. In 1939 was hij eerste luitenant bij het 22ste regiment infanterie en was gelegerd in Edam.

Gedurende de mobilisatie en de Duitse invasie in Nederland in mei 1940, was Hans commandant van een mitrailleur sectie, gelegen in de Grebbeberg, waar felle tegenstand geboden werd tegen de Duitse veroveraar. Na de capitulatie werd het Nederlandse leger in juli 1940 gedemobiliseerd en Hans werd medegedeeld dat het Nederlandse leger was opgeheven. Hans voelde zich echter zeer aangetrokken tot het soldaten beroep. Beide ouders kwamen immers uit een officier familie.

Hans was ook een fanatiek anti-bolsjewist en reeds lang lid van het pro-Duitse, Nationaal Socialistische Studentenfront. Op 27 juni 1940 nam Hans dienst bij de waffen-SS en melde zich aan bij het recruteringscentrum in de P.C.Hoofdstraat in Amsterdam. Gezien de verschillen in de opleiding voor officier in de waffen-SS en het Nederlandse leger, kreeg Hans een aanvullende opleiding aan de SS-Junkerschulle in Toltz en werd met terugwerkende kracht vanaf 1 juli 1940 aangesteld als SS-Obersturmfuehrer en ingedeeld bij het regiment Westland of the 5.SS-Panzer Division “Wiking”. In de zomer van 1941 vocht Hans met de Wiking Divison bij Tarnapol in Calacia en aan de rivier de Dnieper waar de divisie een bruggenhoofd probeerde te vestigen. Kort daarna veegde de Wiking Division door Dnepopetrovsk en ging door naar Rostov. In het voorjaar en de zomer van 1942 vocht Hans als infanterie officier met het Westland regiment in de Kaukasus, waar het tot voorjaar van 1943 verbleef. Hans schreef in die tijd ook artikelen voor het blad Storm-SS en Volk en Vaderland. Gedurende de zomer van 1943 werd in Grafenwohr het III (Germanisches) SS-Panzer Korps en alsmede de SS-Panzergrenadier Brigade “Nederland” opgesteld. Hans werd bij de brigade Nederland als plaatsvervangend commandant van SS-Sturmgeschuetz Abteilung Nederland aangesteld.

Op 9 November 1943 werd Hans bevorderd tot SS-Hauptsturmfuehrer. Met de samenvoeging van SS-Sturmgeschuetz Abteilung Nederland en SS-Sturmgeschuetz Abteilung 5 van de Wiking Division, werd Hans de Abteilungskommandeur der schweren Panzer Abteilung 54 (later bekend als SS-Panzerjaeger Abteilung 54). Met de Brigade Nederland vertrok Hans in oktober 1943 naar Kroatie en van daaruit rond de jaarwisseling van 1943/44 naar de Oranienbaum kessel nabij Leninggrad, juist op tijd om de terugtocht van het III (Germ.) SS-Panzer Korps mee te maken naar Narva. In Narva wist het III (Germ.) SS-Panzer Korps 6 maanden lang, in hevige gevechten gewikkeld, stand te houden. SS-Panzerjaeger Abteilung 54 heeft zich in die periode enorm verdienstelijk gemaakt ter ondersteuning van de Brigade Nederland, welke op het bruggehoofd Narva de oostelijke oever van de rivier verdedigde, om en nabij de vesting Ivangorod. Op 26 juli 1944 tijdens de terugtocht vanuit Narwa naar de Tannenberg-stelling in Estland, probeerde stormgeschut van SS-Panzerjaeger Abteilung 54 een doorbraak in de Russische opmars bij Laagna te forceren, om het vastgelopen SS-Panzergrenadier regiment 48 (General Seyffardt) te ontzetten. Het stormgeschut van Hans werd door een voltreffer getroffen. In eerste instantie werd Hans van der Kuyl als vermist opgegeven, vermoedelijk gesneuveld, of als ernstig gewond in vijandelijke handen gevallen.

Pas later in 1946 door het Internationale Rode Kruis kwam aan het licht dat Hans, inderdaad ernstig gewond, door de Russen gevangen genomen was. In eerste instantie was hij bijna geëxecuteerd. Later tijdens de winter van 1944/1945 was hij samen met 200 andere krijgsgevangenen in een goederen treinstel gestuwd en en naar Leningrad getransporteerd. Er was geen eten of drinken. Na een aantal dagen bij temperaturen van –35 graden waren er van de 200 man nog maar 8 in leven. Voor dood gehouden werd het naakte lichaam van Hans op een stapel lijken gegooid, maar wonder boven wonder heft hij dit overleefd. Na enig herstel werd Hans door een Sovjet tribunaal berecht en tot 25 jaar dwangarbeid veroordeeld in Siberië. Tijdens zijn gevangenschap heeft Hans nog een oog beschadigd doordat hij in zijn gezicht geslagen was. Ook had hij een long tuberculose infectie opgelopen en had hij een ernstige zenuwinzinking gehad. Na de dood van Joseph Stalin op 5 maart 1953 werd aan de meeste krijgsgevangenen in de Sovjet Unie gratie verleend en werden ze vrij gelaten. Op 17 oktober 1953, door de inspanningen van het Internationale Rode Kruis, werd Hans van der Kuyl per trein op transport gezet en kwam op 20 oktober 1953, in de west-sector van Duitsland aan. Op dit transport was Hans samen met nog 34 andere Nederlanders welke bij de waffen-SS hadden gediend en die de Russische krijgsgevangenschap hadden overleefd. Op 26 oktober 1953 werd Hans opgenomen in het religieuze sanatorium “Evangelisches Erholungsheim Steilhof” at Espelkamp-Mittwald voor het herstel van de tuberculose infectie.

Eind december 1953 nam Hans zich voor dat hij oudejaarsavond bij zijn moeder in Nederland wilde vieren. Op 31 december 1953 werd Hans door de Marechaussee gearresteerd bij de grensovergang bij Glanerbrug nabij Enschede en vastgezet in de gevangenis van Almelo. Op 22 februari 1954 werd Hans voorgeleid voor de rechtbank in Den Haag en veroordeeld tot 12 maanden gevangisstraf waarvan 9 maanden voorwaardelijk, met uitsluitsel van dienstneming in het Nederlandse leger en het uitoefenen van enig ander ambtelijk beroep voor het leven, alsmede ontzegging van het kiesrecht, vanwege dienstneming in een vreemde krijgsmacht zonder toestemming van hare majesteit etc. Hans werd uiteindelijk op 2 april 1954 vrijgelaten uit de gevangenis van Amsterdam.

Voor enige tijd leefde Hans van de hulp van zijn kameraden. Ook de zwarte weduwe heeft met haar hulp Hans weer op de been geholpen, maar hij kon het in Nederland zowel als in Duitsland na de oorlog niet meer goed aarden. Enige tijd later is Hans naar Zuid-Afrika geëmigreerd. Hij kon Zuid-Afrika binnenkomen onder de vleugels van de Wereldkerk-organisatie, anders zou het niet mogelijk geweest zijn voor hem om daar binnen te komen. In werkelijkheid had Hans in die tijd zijn geloof verloren en voelde zichzelf geen band meer hebben met welke kerk dan ook. Zo af en toe is hij daarna nog in Europa geweest, vooral om zijn nog in leven zijnde oude kameraden op te zoeken.

Hans heeft in zijn leven geen grote welstand op kunnen bouwen en was vaak afhankelijk van de steun van zijn vrienden. Hij kwam op 19 september 1998 in Pretoria te overlijden. Zijn as is door zijn oude kameraden begraven op een Duits soldaten kerkhof. Hans heeft geen vrouw en kinderen nagelaten.

N.B.
In het militaire dossier van Hans van der Kuyl is ook nog een aantekening te vinden van het Hauptamt SS-Gericht. Tijdens de Russische luchtaanval op Narva op 6 en 7 maart 1944, zijn 4 stukken stormgeschut verloren gegaan tijdend het bombardement. Deze 4 stukken stormgeschut waren in een machinefabriek ondergebracht, waar een reparaties werden uitgevoerd. Hans van der Kuyl werd beschuldigd van nalatenschap over het verloren gaan van deze stukken geschut. Echter het Hauptamt SS-Gericht heeft hem vrijgesproken van deze beschuldiging.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.